Paluch sztywny (hallux rigidus, hallux limitus)

Paluch sztywny (hallux rigidus, hallux limitus) to choroba zwyrodnieniowa stawu śródstopno-paliczkowego palucha.

Objawia się przede wszystkim ograniczeniem zgięcia grzbietowego tego stawu, dolegliwościami bólowymi, obrzękiem oraz stanem zapalnym w jego okolicy. Dodatkowo, w bardziej zaawansowanych stadiach widać deformację stawu, wynikającą z powstawania wyrośli kostnych (osteofitów) głównie w grzbietowej części głowy I kości śródstopia. Choroba ta rozwija się na ogół po 50. roku życia, nieco częściej u mężczyzn. Rzadko może jej towarzyszyć występowanie palucha koślawego.

Przyczyny

 Paluch sztywny jest najczęściej spowodowany zaistniałym w przeszłości urazem. Może to być zarówno pojedynczy uraz dotyczący tego stawu, jak również liczne mikrourazy (na przykład u sportowców). Innymi przyczynami palucha sztywnego mogą być predyspozycje rodzinne oraz kształt głowy I kości śródstopia – trójkątny lub płaski kształt powierzchni stawowej sprzyjają rozwinięciu się palucha sztywnego.

Istotą choroby są postępujące zmiany zwyrodnieniowe chrząstki stawowej. Prowadzą one do stanu zapalnego w obrębie stawu, przerostu błony maziowej (jest to wewnętrzna warstwa torebki stawowej). W dalszych fazach choroby pojawiają się osteofity (wyrośla kostne) na głowie I kości śródstopia, głównie na jej grzbiecie, rzadziej po stronie przyśrodkowej i bocznej. Osteofity mogą również tworzyć się na podstawie paliczka bliższego palucha.

Osteofity uformowane na grzbietowej części głowy I kości śródstopia konfliktują się z podstawą paliczka w czasie zgięcia grzbietowego, powodując ograniczenie tego ruchu oraz dolegliwości bólowe. Ból może też być wywoływany przez konflikt osteofitów z ciasnym obuwiem.

Rozpoznanie

Rozpoznanie choroby jest dość łatwe i opiera się na zbadaniu stopy oraz wykonaniu badania radiologicznego. Na zdjęciach rentgenowskich widoczne jest przede wszystkim zwężenie szpary stawowej, związane z ubytkiem chrząstki stawowej oraz obecność osteofitów.

Leczenie palucha sztywnego zależy od stopnia:

  • zaawansowania zmian,
  • dolegliwości bólowych,
  • aktywności pacjenta.

Leczenie

W przypadkach mniej zaawansowanych dobre efekty może przynieść leczenie nieoperacyjne. W ramach tego leczenia stosowane są leki przeciwzapalne i zabiegi rehabilitacyjne, które co prawda nie poprawiają zakresu ruchomości, ale mogą skutecznie likwidować stan zapalny i dolegliwości bólowe. Ulgę może również przynieść stosowanie odpowiedniego obuwia o twardej podeszwie, co zmniejsza zgięcie grzbietowe w stawie śródstopno-palcowym. Wskazane jest również, aby obuwie było elastyczne oraz obszerne, aby nie powodować konfliktu z osteofitami.

W przypadku braku poprawy, a także w przypadkach bardziej zaawansowanych konieczne jest leczenie operacyjne. Tutaj również rodzaj operacji zależy od stopnia zaawansowania choroby, a także od stopnia aktywności pacjenta. Stosuje się zabiegi mające na celu oczyszczenie stawu, usunięcie osteofitów oraz odbarczenie stawu, co wraz z prawidłowo prowadzoną rehabilitacją poprawia zakres ruchu i zmniejsza dolegliwości bólowe.

Powyższe typy operacji można wykonać, gdy pacjent zgłosi się odpowiednio wcześnie – kiedy nie dojdzie jeszcze do uszkodzenia całej powierzchni stawowej. W zaawansowanych stadiach zazwyczaj stosuje się artrodezę (usztywnienie) stawu MTP I. U pacjentów, którym szczególnie zależy na utrzymaniu ruchomości w stawie można zastosować implant Cartiva lub endoprotezoplastykę stawu MTP I (wymiana zniszczonego stawu na sztuczny, pozwalająca na utrzymanie funkcjonalnego zakresu ruchu).
Patrz: Paluch sztywny operacje naprawcze

Umów się na wizytę
Call Now Button