WSZYSTKO O HALUKSACH     HALUKSY - OBJAWY     HALUKSY - PRZYCZYNY     HALUKSY - PYTANIA

haluksy operacja usuwanie

Czym są haluksy (halux, halluxy), jak je leczyć i kiedy wykonać operację? 

Haluksy – paluch koślawy zwany jest potocznie haluksem (haluksy, halux, hallux valgus), inna nazwa często stosowana w literaturze anglosaskiej na określenie tej deformacji to bunion. Przeważnie leczenie haluksów wymaga operacji i najlepiej odpowiedniego procesu rehabilitacyjnego.

Czym jest haluks i jak go leczyć?

Haluksy są złożoną deformacją przodostopia polegającą na odchylaniu się pierwszej kości śródstopia w stronę przyśrodkową oraz jednoczesnym odchylaniu się palucha w kierunku bocznym. Pierwsza kość śródstopia odchylając się przyśrodkowo powoduje napinanie tkanek miękkich w tym miejscu oraz wykształcenie charakterystycznego guza. Wielu pacjentów myśli, że ten guz jest spowodowany narastaniem dodatkowej tkanki kostnej, jednak badania wykazały, że jest to nieprawda. Wykazano, że szerokość głowy pierwszej kości śródstopia jest taka sama u pacjentów z paluchem koślawym, jak i u pacjentów bez tej deformacji.
W przypadku choroby stopy typu haluksy, palce młotkowate czy inne deformacje stopy, z którymi bardzo często się spotykamy, początkowo można spróbować leczenia nieoperacyjnego np. modyfikacji obuwia, rehabilitacji, odpowiednio dobranych wkładek ortopedycznych czy różnego rodzaju zabiegów fizykoterapeutycznych. Jeśli jednak zniekształcenie jest dość znaczne leczenie objawowe nie wpłynie na stopień deformacji, a jedynie częściowo złagodzi objawy. W większości przypadków powstawania wymagane jest jednak leczenie operacyjne, które jest bardzo mało inwazyjne z użyciem nowoczesnych metod i implantów pozwalających w prawie wszystkich przypadkach na bezgipsowe prowadzenie pacjenta po operacji, a okres rekonwalescencji, który jest niewielki, jest największym zaskoczeniem dla pacjenta. Coraz więcej osób decyduje się od razu na leczenie operacyjne i jest z tej decyzji zadowolonych w 100%, stąd bardzo wiele pozytywnych komentarzy oraz opinii na temat specjalistów z Poradni Chorób Stopy i operacji na haluksy.

Przyczyny powstawania haluksów

haluksy korekcja usuwanie operacjeCzęstość występowania haluksów określa się na około 2-4% populacji. W 90 procentach tych przypadków chorobą dotknięte są kobiety. Wynika to zarówno z pewnych predyspozycji wrodzonych związanych z płcią żeńską, jak również z typem noszonego obuwia. Haluksy występują najczęściej obustronnie jednak moment wystąpienia deformacji jest czasami różny dla każdej ze stóp. Najczęściej pierwsze początki deformacji pacjenci mogą zauważyć w trzeciej lub czwartej dekadzie życia, chociaż zdarzają się przypadki, gdy już u kilkuletnich dzieci można zauważyć początki tej choroby.
Przyczyny powstawania haluksów są wieloczynnikowe. U wielu osób można wskazać wrodzone skłonności – wykazano, że u około 70% pacjentów jest to schorzenie rodzinne, co oznacza, że podobna deformacja występuje u rodziców, dziadków lub u rodzeństwa.

Czy buty mogą być przyczyną haluksów?

Jednym z najczęściej podawanych przyczyn powstawania deformacji typu haluks (hallux) jest noszenie nieprawidłowego obuwia. Szczególnie buty typu szpilki, na wysokim obcasie oraz z bardzo wąskimi noskami, mogą być przyczyną powstawania deformacji. Takie buty mogą powodować przeciążenia w obrębie przodostopia i osłabianie więzadeł odpowiedzialnych za prawidłowe ustawienie palucha i I-szej kości śródstopia.
Należy zdać sobie sprawę, iż używane przez nas obuwie jest dość niefizjologiczne – praktycznie każde buty, włączając w to również buty typu sportowego, powodują spychanie palucha w kierunku bocznym. Szczególnie dotyczy to butów damskich, które nawet w przypadku płaskiej podeszwy lub niewielkiego obcasa, najczęściej mają zwężające się czubki. Nawet takie niewielkie spychanie palucha do boku, u osób z predyspozycjami, może być czynnikiem rozpoczynającym powstawanie choroby.
Wykonywane były badania nt. występowania haluksów wśród ludów pierwotnych – okazało się, że deformacja ta u nich prawie nie występowała. Istnieją również ciekawe prace z Japonii – tam przed II wojną światową noszono przede wszystkim tradycyjne japońskie sandały, w związku z tym częstość występowania palucha koślawego była około 10 razy mniejsza w porównaniu do Europy. Natomiast po II wojnie światowej, stopniowo weszły do użycia buty typu zachodniego, a zatem częstość występowania halluksów zwiększyła się i obecnie jest porównywalna do tej w Europie czy Stanach Zjednoczonych.

Inne przyczyny powstawania haluksów

haluksy usuwanie i zabiegi operacyjneKolejną przyczyną powstawania haluksów może być nadmierna wiotkość stawów w obrębie stopy. Często jest to połączone z uogólnioną wiotkością stawową tzn. dotyczącą również innych stawów, takich jak kolanowy, łokciowy, stawy palców. Mówimy wtedy o tzw. hypermobilności pierwszej kości śródstopia, czy hypermobilności pierwszego promienia stopy.
Haluksy mogą być również wynikiem chorób zapalnych dotyczących układu stawowego, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, dna moczanowa i inne. Powodują one uszkadzanie więzadeł oraz torebek stawowych, co prowadzi do zaburzonej stabilności stawu oraz do rozpoczęcia choroby. Również inne zaburzenia w obrębie stopy, takie jak: przykurcz ścięgna Achillesa, płaskostopie podłużne, koślawość tyłostopia, mogą – wskutek zmiany biomechaniki stopy – prowadzić do powstawania haluksów. W rzadkich przypadkach paluch koślawy (haluks) może być wynikiem przebytego urazu, przebytej amputacji drugiego palca lub wynikiem chorób neurologicznych, wskutek zaburzenia równowagi mięśniowej (np. po udarze mózgowym). Systematyczne przeciążenia także mogą powodować stopniowe osłabienie aparatu więzadłowo-torebkowego i w następstwie prowadzić do powstania deformacji. Mogą to być zarówno przeciążenia sportowe (np. balet), jak i przeciążenia związane z wykonywaną pracą.

haluksy uwuwanie opracje zabiegi korekcja

Deformacje współtowarzyszące paluchowi koślawemu, czyli co przytrafia się razem z haluksem?

haluxy hallux haluks leczenie operacyjneNależy pamiętać, że często u pacjentów z haluksem występują również inne zaburzenia przodostopia. Praktycznie zawsze haluksom towarzyszy płaskostopie poprzeczne, które objawia się dolegliwościami bólowymi, odczuwanymi po stronie podeszwowej stopy. Mówimy wtedy o tzw. metatarsalgii, czyli o bólach pod głowami kości śródstopia, spowodowanych przeciążeniem tej okolicy. Płaskostopie poprzeczne może też powodować podrażnienie nerwu biegnącego między kośćmi śródstopia i ból z tym związany – neuralgię Mortona. Często paluchom koślawym (haluksom) towarzyszy też szponiaste zakrzywienie palca II-go lub III-go stopy – jest to deformacja nazywana palcem młotkowatym.

haluksRozpoznanie palucha koślawego opiera się na badaniu klinicznym i zdjęciach RTG. W badaniu można zaobserwować przemieszczenie szpotawe I-szej kości śródstopia i koślawe palucha. Specjalista ortopedii bada pacjenta palpacyjnie pod kątem lokalizacji bolesnych miejsc, a także w kierunku występowania innych dolegliwości, takich jak metatarsalgia czy neuralgia Mortona.
Badanie RTG koniecznie powinno być wykonane na stojąco, czyli w obciążeniu oraz w pozycji od góry i z boku (AP + bok). Na prześwietleniu można wyznaczyć różne kąty. Najważniejsze to kąt IM, czyli międzyśródstopny (norma do 9 stopni) oraz kąt HV, czyli kąt koślawości palucha (norma do 15 stopni).

Czy można zapobiec powstawaniu haluksa – wkładki na haluksy

wkładki na haluksyCzęsto pacjentki na wizycie się pytają: „Mam początki haluksów, czy można coś z tym zrobić? Czy można je wyleczyć?” lub „Czy da się zahamować rozwój haluksów?” albo „Moi rodzice mieli haluksy, jak mam zapobiegać rozwojowi palucha koślawego?”.
Dla tych osób nie mamy dobrej wiadomości: jeżeli ktoś ma wrodzone predyspozycje, to niestety wcześniej, czy później haluksy się pojawią. Również w przypadku, gdy deformacja już się rozpoczęła nie ma metody na zahamowanie jej rozwoju. Oczywiście nie jesteśmy tutaj zupełnie bezradni, gdyż można próbować spowolnić postęp deformacji lub chociaż zmniejszać dolegliwości bólowe. W tym celu przede wszystkim należy zadbać o używanie odpowiedniego obuwia – powinny to być buty z szerokim noskiem oraz obcasem maksymalnie do 4 cm wysokości. Można również zastosować wkładki ortopedyczne – co prawda nie leczą one palucha koślawego, ale są polecane dla osób z koślawością pięty oraz mogą również zmniejszać bóle związane z płaskostopiem poprzecznym (metatarsalgię). Należy również zadbać o prawidłową masę ciała – stopy dźwigają ciężar całego naszego ciała, zatem oczywistym jest fakt iż nadwaga nadmiernie je obciąża.
Ponadto dostępne są na rynku liczne aparaty odwodzące paluch (peloty na haluksy), jednakże badania naukowe wykazały, że nie są one w stanie w żaden sposób zminimalizować deformacji. Aczkolwiek z relacji pacjentów wiemy, iż mogą one czasami zmniejsza dolegliwości bólowe. Dotyczy to zwłaszcza osób z początkową fazą schorzenia.
Zaleca się również czasami rehabilitację, czyli ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy – jednak tutaj również badania naukowe nie potwierdziły trwałych efektów. Natomiast na zmniejszenie dyskomfortu mają wpływ różne zabiegi przeciwzapalne.
Zawsze zatem w przypadku częstych dolegliwości bólowych ze strony haluksów, powiększeniu się deformacji, a także wystąpieniu dodatkowych zniekształceń (np. palce młotkowate) należy rozważyć leczenie operacyjne.

Leczenie operacyjne haluksów (hallux valgus, haluxy) – korekcja, usuwanie, zabiegi i operacje

haluksy operacjeW literaturze opisywanych jest ponad 100 metod operacyjnych palucha koślawego (haluksa). Fakt ten może budzić duże zdziwienie natomiast de facto większość tych metod ma obecnie znaczenie tylko historyczne. Obecnie w nowoczesnej chirurgii stopy stosuje się około 15-20 metod operacyjnych.
W ciągu ostatnich kilkunastu lat dokonała się prawdziwa rewolucja dotycząca chirurgicznego leczenia paluchów koślawych. Wprowadzono nowe implanty poprawiające stabilność zespolenia kości, a to z kolei pozwoliło na odejście od stosowania opatrunków gipsowych. Obecnie pacjent po operacji palucha koślawego może, już drugiego dnia, chodzić w specjalnym bucie odciążającym przodostopie. Można używać dwóch takich butów jednocześnie, co oznacza że chirurg podczas jednego zabiegu i znieczulenia jest w stanie zoperować obie stopy na raz. Używanie obuwia odciążającego pomaga jednocześnie zmniejszy obrzęk i ból pooperacyjny.

Krótki przegląd metod leczeń operacyjnych haluksa (hallux valgus, haluxy) – korekcja, usuwanie, zabieg i operacja:

  • Egzostectomia – ścięcie przyśrodkowej części głowy I-szej kości śródstopia. Jest to najstarsza metoda operacyjna, obecnie już praktycznie nie stosowana, gdyż tak jak powyżej wspomniano powstawanie haluksa nie polega na narośnięciu dodatkowej tkanki kostnej. Zatem metoda ta tak naprawdę nie zmniejsza deformacji, ale za to stosuje się ją jako dodatek do pozostałych metod.

  • Operacje na tkankach miękkich – obecnie również prawie nie stosowane jako metoda izolowana, jednak wyjątkiem są operacje wykonywane u dzieci.

  • Osteotomie – osteotomia oznacza przecięcie kości. Jest to najbardziej rozbudowana grupa metod operacyjnych stosowanych w leczeniu operacyjnym palucha koślawego (haluksa). Osteotomie polegają na przecięciu kości śródstopia i zmianie jej ustawienia, a następnie zespoleniu kości w nowej pozycji m.in. przy użyciu śrub, płytek lub innych implantów.

  • Artrodezy (usztywnienia) – w przypadku zaawansowanej deformacji lub w przypadku palucha koślawego z zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi stosuje się usztywnienie stawu klinowato-śródstopnego (operacja Lapidusa) bądź usztywnienie stawu MTP I (stawu śródstopno-paluchowego). Usztywnienie stawu polega na usunięciu chrząstki stawowej, ustawieniu kości w prawidłowej pozycji i zespoleniu jej przy użyciu implantów (najczęściej płytki i wkrętów). Mimo, iż brzmi to brzmi groźnie, to jednak nie należy się obawiać się tej metody operacyjnej. Daje ona bardzo dobre wyniki, szczególnie w przypadku dobrej kwalifikacji i dobrego wykonania.

Dlaczego warto wykonać operację haluksów w Poradni Chorób Stopy?

Od wielu lat specjalizujemy się w leczeniu chorób stopy – wykonaliśmy kilka tysięcy operacji palucha koślawego. Wiemy, że nie ma jednej uniwersalnej metody leczenia, a rodzaj operacji zawsze dostosowujemy do konkretnego pacjenta. Wybór leczenia warunkujemy od stopnia deformacji, obecności zniekształceń towarzyszących, zmian zwyrodnieniowych i innych.

Konsultacje Naszych Specjalistów to nie tylko Warszawa, ale również Katowice i Gdańsk. Wszelkie zabiegi operacyjne wykonywane są w prywatnym szpitalu w Warszawie, w którym nasi Pacjenci zapewnione mają komfortowe warunki, opiekę profesjonalnego sztabu medycznego, a nowoczesne wyposażenie sali operacyjnej wpływa na bezpieczeństwo Pacjentów i komfort pracy zespołu lekarsko-pielęgniarskiego.